Cuộc chiến tranh Vùng Vịnh (17/1/1990 - 28/2/1991) giữa một bên là Iraq và bên kia là lực lượng liên quân gần 30 quốc gia, do Mỹ đứng đầu, là cuộc xung đột lớn đầu tiên sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc. Mỹ coi Trung Đông là trọng điểm thực hiện chiến lược toàn cầu chi phối các nước khác. Vì thế, cuộc xâm lược của Iraq vào Kuwait năm 1990 là cơ hội “ngàn năm có một” để Washington thực hiện ý đồ của mình.

Tổng thống Iraq Saddam Hussein và Quốc vương Kuwait Emir Shaikh Jaber Al Ahmad Al Sabah trong một cuộc gặp trước khi xảy ra chiến tranh.

Bối cảnh cuộc chiến

Quan hệ Iraq - Kuwait đã trải qua một quá trình lịch sử lâu dài, nhưng với tư cách là hai quốc gia độc lập mới thực sự chỉ bắt đầu sau khi Iraq tiến hành cuộc cách mạng chống đế quốc, lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế năm 1958 và khi Kuwait tuyên bố độc lập năm 1961. Tuy nhiên, những hậu quả nặng nề trên nhiều mặt, đặc biệt là vấn đề lãnh thổ không rõ ràng do các thế lực phong kiến, đế quốc gây ra đã dẫn đến những mâu thuẫn, bất đồng kéo dài giữa hai nước. Điều đó giải thích nguyên nhân sâu xa việc Iraq đem quân xâm lược Kuwait - một quốc gia cùng trong cộng đồng các nước Arập - để rồi chấp nhận một cuộc đối đầu không cân sức với Mỹ và liên quân.

Vào những năm cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, sau khi phát hiện ra nguồn dầu lửa to lớn, Trung Đông trở thành “miếng mồi” của các cường quốc phương Tây. Ở chiều ngược lại, để tồn tại, các nước Trung Đông - Vùng Vịnh cũng tìm cách dựa vào các thế lực phương Tây. Đây chính là điều kiện lý tưởng để các nước phương Tây xâm nhập và tranh giành ảnh hưởng tại khu vực rộng lớn nhiều tài nguyên này.

Năm 1958, nước Cộng hòa Iraq ra đời. 3 năm sau, Kuwait cũng tuyên bố độc lập và tham gia Liên đoàn Arập và Liên hợp quốc, nhưng phía Iraq đã không công nhận đường biên giới thiếu rõ ràng với Kuwait. Quan hệ hai nước còn bất đồng về chủ quyền đối với hai hòn đảo Warbah và Bubiyan phía tây vịnh Persian. Năm 1973, Iraq chiếm một đồn biên phòng của Kuwait, nhưng sau đó buộc phải rút quân do sự phản đối mạnh mẽ của các nước Arập. Năm 1975, hai bên ngồi vào bàn đàm phán để giải quyết những bất đồng trên hai vấn đề lớn là biên giới và chủ quyền hải đảo, nhưng không đi đến kết quả.

Trong những năm 80, quan hệ hai nước có chiều hướng bớt căng thẳng vì Iraq mải lo chiến tranh với Iran. Trong cuộc chiến đẫm máu này, với tư cách là “anh em Arập”, Kuwait đứng về phía Iraq, tài trợ cho Iraq 17 tỷ USD để tiến hành chiến tranh chống lại một nước phi Arập. Trớ trêu thay khi chiến tranh Iraq - Iran kết thúc thì cũng là lúc bất đồng giữa Iraq và Kuwait nổi lên.

Trong cuộc họp thượng đỉnh của Liên đoàn Arập tại Bagdad (5/1990), Tổng thống Iraq Sadam Hussein tố cáo các nước Arập, đặc biệt là Kuwait sản xuất dầu quá mức hạn định, khiến giá dầu thô hạ, gây thiệt hại cho Iraq. Hussein đòi các nước Arập phải xóa nợ viện trợ cho nước này.

Sau đó, phía Iraq còn tố cáo Kuwait khai thác dầu mỏ ở Rumaila, vùng đất vẫn đang tranh chấp giữa hai nước. Để giải quyết những bất đồng giữa hai bên, một số nước Arập như Ai Cập, Saudi Arabia… đã tiến hành các hoạt động hòa giải. Nhưng chính trong giai đoạn này, Iraq bắt đầu triển khai lực lượng quân sự ở vùng biên giới. Đến ngày 30/7/1990, Iraq đã tập trung khoảng 10 vạn quân, 300 xe tăng, 300 khẩu pháo hạng nặng, tiến hành lập các tuyến tiếp tế phục vụ cho việc triển khai lực lượng, phương tiện chiến tranh. Mục đích của việc này là gây áp lực với Kuwait trên bàn đàm phán, nhưng cũng là hành động sẵn sàng đánh chiếm Kuwait khi thương lượng thất bại. Và thực tế cuộc đàm phán giữa hai nước ngày 30/7/1900 tại Jeddah (Saudi Arabia) hoàn toàn bế tắc do lập trường khác biệt giữa hai bên.

Tấn công

Ngày 2/8/1990, sau 1 ngày cuộc thương lượng không thành, quân đội Iraq tiến hành đánh chiếm Kuwait. Đúng 1 giờ sáng, 3 sư đoàn của bộ chỉ huy các lực lượng Vệ binh cộng hòa (RGFC) đã vượt biên giới tấn công vào Kuwait, một sư đoàn bộ binh cơ giới và một sư đoàn thiết giáp thực hiện cuộc tấn công theo hướng nam dọc theo trục Sapwan-Abdally, tiến tới đèo Al-Jalra. Một sư đoàn thiết giáp khác tấn công yểm trợ từ phía tây. Cùng lúc, vào 1 giờ 30 phút, một lực lượng tác chiến đặc biệt thực hiện cuộc tấn công đầu tiên vào thủ đô Kuwait City - một cuộc tấn công bằng trực thăng vào các cơ sở chủ chốt của chính phủ Kuwait.

Bản đồ Kuwait và các mũi tiến công xâm lược của Iraq.

Trong khi đó, các đội biệt kích đổ bộ bằng đường biển tấn công vào cung điện của quốc vương và các cơ sở quan trọng khác của Kuwait. Quốc vương nước này đã kịp trốn sang Saudi Arabia, nhưng người em trai của ông bị sát hại trong khi quân Iraq tấn công vào cung điện Dasman. Đến tối 2/8, xe tăng của Iraq đã tiến về phía nam dọc theo bờ biển để đánh chiếm những hải cảng.

Các lực lượng vũ trang của Kuwait đã không thể chống chọi lại một lực lượng tập trung và bị đánh quỵ một cách vô vọng. Một vài đơn vị phải rút sang biên giới với Saudi Arabia do tuyến phòng thủ bị vỡ, máy bay Kuwait thì chỉ thực hiện được những vụ không kích có giới hạn vì hai sân bay quân sự chính của nước này đã bị quân Iraq chiếm.

Đến giữa trưa 3/8, quân Iraq đã chiếm được các vị trí gần biên giới với Saudi Arabia. Ngày 4/8, xe tăng của Iraq thiết lập các vị trí phòng thủ. Hàng trăm xe hậu cần di chuyển người, đạn dược và đồ tiếp tế xuống phía nam, các sư đoàn bộ binh được triển khai ở vùng biên giới vào cuối tháng 7 đã di chuyển chiếm đóng Kuwait City và đảm bảo được tuyến liên lạc ban đầu đi và đến vùng phía nam của Iraq.

Ngày 6/8, quân Iraq tiếp tục củng cố và bổ sung lực lượng. Vào thời điểm này, ít nhất 11 sư đoàn Iraq đã ở hoặc đang tiến vào Kuwait với quân số lên tới 200.000 người, được trên 2.000 xe tăng yểm trợ. Hai ngày sau, Saddam Hussein thông báo sáp nhập đất nước nhỏ bé Kuwait thành “tỉnh thứ 19” của Iraq.

Công Thuận_Thứ Hai, 02/12/2013 01:13

http://baotintuc.vn/tu-lieu/nhin-lai-chien-tranh-vung-vinh-19901991-ky-1-cuoc-xam-luoc-kuwait-20131202011531002.htm

Mặc dù cuộc chiến tranh Vùng Vịnh chỉ gói gọn trong 100 giờ giao chiến trên mặt đất khi lực lượng vũ trang Mỹ thâm nhập lãnh thổ Kuwait để đánh bật quân đội Iraq nhưng cơn "địa chấn" từ cuộc xung đột này vẫn khiến cả Trung Đông xáo động trong hàng thập kỷ.

Binh sĩ Mỹ tuần tra tại Kuwait. Ảnh: AP

Cuộc chiến khiến Mỹ đi tới quyết định mở căn cứ quân sự ở Vịnh Ba Tư và Saudi Arabia, gây ra sự phẫn nộ cho Osama bin Laden và đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến vụ khủng bố tại Mỹ ngày 11/9/2001. 

Đến nay, 25 năm sau khi người lính Thủy đánh bộ Mỹ đầu tiên vượt qua biên giới tới lãnh thổ Kuwait thì quân đội Mỹ lại tiếp tục hiện diện ở Trung Đông để chiến đấu với tổ chức khủngbố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng tại Iraq và Syria. Còn những đồng minh của Mỹ trong năm 1991 nay lại phải tự chiến đấu với chính xung đột của riêng họ trong nước và quốc tế.

Iraq hiện nay lại rạn nứt và cuộc chiến tranh đã gây cho đất nước này những tổn thất mà họ khó có thể tưởng tượng được sau cuộc chiến năm 1991 đó. Bởi tại đây IS đang hoành hành ở nhiều khu vực, người Kurd ở miền Bắc tự lập lực lượng riêng trong khi người Shiite lại đang lãnh đạo chính phủ ở đất nước đông đảo người Sunni này.

Chốt lại, Mỹ đang ở trong tình thế lúng túng nhưng nước này cũng nỗ lực tránh lặp lại sự kiện năm 1991.

Vị tướng quá cố Norman Schwarzkopf, người dẫn dắt chiến dịch Bão Sa Mạc viết trong hồi ký của ông: “Nếu kiểm soát hoàn toàn Iraq thì Mỹ sẽ như khủng long sa hố lầy, chúng ta vẫn sẽ ở đó và chính chúng ta chứ không phải Liên hợp quốc sẽ chịu mọi cái giá cho việc xâm chiếm đó”.

Iraq đưa quân đến Kuwait vào ngày 2/8/1990, bởi sự giận giữ cùng cáo buộc rằng UAE và Kuwait đã phớt lờ quota của OPEC khiến nước này thiệt hại 14 tỉ USD. Iraq cũng buộc tội Kuwait "ăn trộm" 2,4 tỉ USD từ việc khai thác ở mỏ dầu đang tranh chấp giữa hai nước, không những vậy còn  yêu cầu Kuwait xóa khoản nợ trị giá 15 tỉ USD Iraq đã vay trong cuộc chiến với Iran những năm 80 của thế kỷ trước.

Lo sợ Saudi Arabia nối bước xâm chiếm Kuwait, các lãnh đạo Mỹ đã nhanh chóng quyết định triển khai quân đến khu vực. Sau nhiều tháng trời đàm phán và cảnh cáo, Mỹ đã mở cuộc tấn công đầu tiên ngày 24/2/1991.

Trong bức ảnh chụp ngày 22/11/1990 là Tổng thống George Bush cùng các binh sĩ ở căn cứ không quân Dhahran, Saudi Arabia. Ảnh: AP

Nếu chỉ xét về góc độ chính trị và quân sự, cuộc chiến tranh vùng Vịnh 1991 đã đánh dấu mốc đặc biệt cho Mỹ sau thất bại trong cuộc chiến tranh ở Việt Nam trước đó. Cuộc chiến vùng Vịnh cũng khẳng định vị thế của Mỹ trên trường quốc tế sau sự sụp đổ của Liên Xô Cũ và kết thúc chiến tranh lạnh.

Đến nay nhân tố chính của Arập trong cuộc chiến 1991 đã không còn. Nhà vua Saudi Fahd qua đời năm 2005. Ông 

Theo dữ liệu Bộ Quốc Phòng Mỹ, trong tổng số 500.000 binh sĩ Mỹ được huy động tại chiến tranh vùng Vịnh, có 148 người đã qua đời, 467 người bị thương.

Hosni Mubarak tại Ai Cập bị lật đổ năm 2011. Lãnh đạo Syria Hafez Assad đã qua đời năm 2000 còn hiện tại con trai ông, Tổng thống Bashar Assad vẫn đang phải đau đầu vì cuộc nội chiến 5 năm đã khiến hơn 250.000 người thiệt mạng và khiến châu Âu lo lắng với hàng chục nghìn người nhập cư.

Tại Israel, ký ức về tên lửa Scud của Iraq đã khiến nước này phải tăng tốc chương trình phòng thủ tên lửa bao gồm phát triển hệ thống phòng thủ Mái Vòm với sự hỗ trợ của Mỹ. Và mặc dù Mỹ vẫn hỗ trợ Israel hơn 3 tỉ USD/năm nhưng mối quan hệ giữa hai nước lại đang tồn tại bức tường vô hình liên quan đến đàm phán hòa bình Palestine.

Sau cuộc chiến tranh vùng Vịnh, Saddam vẫn nắm giữ cương vị trong hơn một thập kỷ và ông ta chỉ "thoái vị" khi Tổng thống George W. Bush quyết định đưa quân đến Iraq năm 2003. Nhưng rồi khi Mỹ rút quân khỏi Iraq thì IS lại trỗi dậy tại đây vào năm 2014, lân la ra cả Iraq và Syria, tạo nên một "khối u" nhũng nhiễu cả Trung Đông.

Hà Linh (Theo AP)_Thứ Tư, 24/02/2016 11:54

http://baotintuc.vn/the-gioi/chien-tranh-vung-vinh-1991-van-vang-vong-tai-trung-dong-20160224114158206.htm