Cách đây 100 năm, ngày 4/8/1914, Đức xâm lược Bỉ, đánh dấu sự khởi đầu của Chiến tranh thế giới lần thứ nhất. Kéo dài trong 4 năm, từ tháng 8/1914 đến tháng 11/1918, đây là một trong những cuộc chiến tranh quyết liệt, quy mô to lớn nhất trong lịch sử nhân loại, với sức tàn phá khủng khiếp về vật chất và ảnh hưởng sâu sắc về tinh thần.

Những hình ảnh về cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất.

Nguyên nhân và hậu quả

Cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất là kết quả của sự phát triển kinh tế chính trị của chủ nghĩa tư bản thế giới vào những năm đầu thế kỷ XX. Từ cuối thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản đã phát triển tới giai đoạn mới - giai đoạn đế quốc chủ nghĩa. Sự tranh giành thị trường và thuộc địa giữa các nước đế quốc tất yếu dẫn đến chiến tranh để chia lại đất đai trên thế giới.

Ngoài mục đích phân chia lại thị trường, các nước đế quốc gây chiến để đàn áp phong trào đấu tranh của công nhân trong các nước đế quốc, và đàn áp phong cách mạng và phong trào giải phóng dân tộc.

Và chiến tranh thế giới lần thứ nhất đã xảy ra giữa hai khối liên minh quân sự được hình thành sau thế kỷ XIX: một bên là liên minh ba cường quốc, gồm: đế quốc Anh - Pháp - Nga, hay được gọi là khối hiệp ước Entente ba bên, sau này còn thêm Mỹ và một số nước khác tham gia; bên kia là phe Liên minh ba nước, hay còn gọi là Liên minh trung tâm, gồm đế quốc Đức, đế chế Áo - Hung.

Lợi dụng sự việc Đại công tước Franz Ferdinand của Áo - Hung bị một phần tử dân tộc chủ nghĩa người Serbia ám sát tại Sarajevo ngày 28-6-1914, Hoàng đế Wilhelm II của Đức, con người có khát vọng chiến tranh, đã hứa chi viện cho Áo-Hung để cùng trừng phạt Serbia. Sau đó, ngày 28/7/1914, Áo-Hung đã tuyên chiến với Serbia. Đêm hôm đó, quân Áo nã pháo vào thủ đô Belgrade, làm hơn 5.000 người dân bị thiệt mạng.

Sa hoàng Nga Nikolai II lập tức phát động binh lính. Đức gửi tối hậu thư cho Nga - Pháp yêu cầu đình chỉ việc chi viện, nhưng đều bị Nga - Pháp cự tuyệt. Ngày 1/8/1914, Đức tuyên chiến với Nga, và ngày 3/8 đã tuyên chiến với Pháp. Ngày 4/8/1914, Đức vượt biên giới tấn công Bỉ, đánh dấu sự khởi đầu của Chiến tranh thế giới lần thứ nhất.

Cùng ngày Đức xâm lược Bỉ, Anh tuyên chiến với Đức. Ngày 6/8, Áo - Hung tuyên chiến với Nga. Sau đó, các nước Italy, Romania, Nhật, Mỹ lần lượt tham chiến. Cuộc chiến lan ra ở ba châu lục lớn, với 33 nước tham chiến.

Quân Mỹ tham chiến tại nước Pháp năm 1918.

Đây là lần đầu tiên thế giới biết đến một kiểu chiến tranh tổng lực, chiến tranh toàn diện. Chiến tranh diễn ra không những ác liệt trên bộ, trên không, trên biển, mà các bên còn thực hiện bao vây bóp nghẹt kinh tế của nhau, thử thách tiềm lực kinh tế và sức mạnh tinh thần của đối phương. Sau hơn 4 năm chiến tranh, ngày 11/11/1918, Đức và các nước cùng phe đã phải đầu hàng vô điều kiện.

Cuộc chiến làm 13,6 triệu người chết và khoảng 20 triệu người bị tàn phế. Nhiều thành phố, làng mạc, đường sá, cầu cống, nhà máy bị phá hủy. Thiệt hại vật chất lên tới 338 tỷ USD. Số tiền các nước tham chiến chi phí cho chiến tranh vào khoảng 85 tỉ USD.

Ngoài sự thiệt hại về người và vật chất, cuộc chiến tranh này còn gây tổn thương về tâm lý cho nhiều thế hệ tại châu Âu. Cuộc chiến cũng làm cho châu Âu tụt hậu và vai trò lãnh đạo mà châu Âu đảm đương trong hơn 300 năm đã dần dần chuyển sang bên kia đại dương cho nước Mỹ.

Những bài học

Chiến tranh thế giới lần thứ nhất đã kết thúc được 100 năm; cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ hai, mà theo một số nhà nghiên cứu đó chỉ là sự tiếp nối của Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, đã kết thúc 69 năm, song những bài học của hai cuộc chiến đến nay vẫn còn nguyên giá trị lịch sử:

Một là, thế giới đã đi vào giai đoạn phát triển kinh tế, văn hoá, chính trị có trình độ cao. Ở mức trình độ đó, thế giới không thể còn chỗ cho chủ nghĩa đế quốc và các loại chủ nghĩa nước lớn trắng trợn. Với các quan hệ quốc tế chặt chẽ và quyền lợi đan xen thì chủ nghĩa ích kỷ ở phạm vi quốc gia và quốc tế tất yếu dẫn đến xung đột đối kháng, và chiến tranh thì đều thiệt hại cho tất cả các bên. Chính vì vậy, ngay sau Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, các nước đã đồng lòng tổ chức ra Hội quốc liên (nay là Liên hợp quốc) để điều hoà các quan hệ quốc tế trên cơ sở các bên cùng chấp nhận được.

Lính Áo trên chiến trường

Hai là, trong điều kiện các mối quan hệ chặt chẽ của thế giới, của công nghệ cao, của qui mô toàn cầu, với tốc độ tàn phá khủng khiếp của chiến tranh thì “không ai có thể có lợi trong cuộc chiến tranh nếu nổ ra, thậm chí là chiến tranh khu vực”.

Ba là, yếu tố dân tộc quốc gia có động lực rất lớn và các quyền lợi chính đáng của nó phải được tôn trọng. Tình hình quốc tế không thể yên ổn nếu dựa trên cơ sở không tôn trọng tình cảm, quyền lợi chính đáng của quốc gia, dân tộc. Một dân tộc bị dồn vào thế cùng đường sẽ phản ứng rất quyết liệt gây hậu họa cho hoà bình thế giới.

Hiện nay, tuy đã có nhiều cuộc chiến tranh khu vực nổ ra và đã có lúc thế giới bên bờ vực chiến tranh, nhưng về cơ bản hoà bình thế giới vẫn được giữ vữngvà chưa thấy có dấu hiệu của một đại chiến mới. Điều đó cho thấy ít nhiều thì nhân loại cũng đã rút được các bài học chính trị của hai cuộc đại chiến, đã biết hoá giải các mâu thuẫn bằng hoà bình.

Về cơ bản hoà bình thế giới vẫn được giữ vững, nhưng hiện nay ở một số khu vực, một số nước trên thế giới, máu của người dân vẫn đổ, những đồng tiền đóng thuế của họ vẫn bị quăng vào những việc làm hết sức phi lý - đó là chiến tranh. Hãy để “bóng ma của chiến tranh”trong một tương lai gần chỉ còn là “dĩ vãng” đối với nhân loại.

Thứ Hai, 04/08/2014 09:23_Thông tin Tư liệu/TTXVN
http://baotintuc.vn/dau-an-su-kien/100-nam-chien-tranh-the-gioi-thu-nhat-20140804091647817.htm

BizLIVE - Đúng 100 năm trước, nước Nga đã bước vào Chiến tranh thế giới thứ nhất (1/8).

Đúng 100 năm trước, nước Nga đã bước vào Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Theo Tiếng nói nước Nga, cuộc xung đột toàn cầu này là bi kịch cho tất cả nhân loại, khiến cho hàng triệu người thiệt mạng, khiến cho bản đồ chính trị châu Âu có diện mạo mới và gây ra thiệt hại kinh tế rất lớn.

Ngày 1 tháng 8 năm 1914, Đức tuyên chiến với Nga. Nguyên cớ gây chiến là người thừa kế ngai vàng Áo, Thái tử Franz Ferdinand bị ám sát. Vụ ám sát ở Sarajevo đã buộc nước Áo tuyên chiến. 

Việc này làm cho hai quốc gia đồng minh với đế chế Áo-Hung (Liên minh Trung tâm) và những nước đồng minh với Serbia (phe Hiệp ước) tuyên bố chiến tranh chống lại nhau, khởi đầu cho Chiến tranh thế giới thứ nhất. Nước Đức tuyên bố đứng về phía Áo vì thấy dịp này là một cơ hội tốt để thực hiện tham vọng địa chính trị của mình. Đức coi Nga là đối phương vì nước này ủng hộ Serbia. 

Trong những ngày đầu tiên của tháng Tám năm 1914, Bỉ, Luxembourg, Pháp cũng bị lôi kéo vào cuộc chiến. Có thể lập tức hiểu được rằng việc Thái tử chết chẳng liên quan gì đến cuộc chiến: ở đây, điều chính yếu là các nước đang tìm cách giải quyết vấn đề riêng của mình. Tiến sĩ Khoa học lịch sử, nhà khoa học chính trị Natalia Narochnitskaya nói:

“Nguyên nhân gây ra chiến tranh thế giới thứ nhất là các quá trình sâu sắc trong tâm trạng xã hội, trong địa chính trị, trong việc mở rộng và phát triển các trung tâm quyền lực mới ở châu Âu. Những mâu thuẫn này đã trở nên gay gắt trong giai đoạn đầu thế kỷ 20. Các xung đột thường nổ ra vào đầu thế kỷ, ngày nay chúng ta cũng có thể thấy rằng đang có những mâu thuẫn tích lũy. Và những khát vọng quyền lực chiến lược chính đã xung đột với nhau tại biên giới châu Âu của Nga.”

Các quốc gia cạnh tranh với nhau để gây ảnh hưởng ở châu lục này, để tranh giành thị trường và tiếp cận đường biển, nhân thể gây xích mích giữa các đồng minh lâu đời và tạo ra các liên minh mới. Dần dần, cuộc chiến có thêm các bên tham gia mới là Australia, Áo, Hungary, Bỉ, Brazil, Bulgaria, Anh, Đức, Hy Lạp, Ấn Độ, Ý, Canada, Trung Quốc, New Zealand, Newfoundland, Đế chế Ottoman, Bồ Đào Nha, Romania, Nga, Serbia, Mỹ, Pháp, Montenegro, Liên minh Nam Phi và Nhật Bản. Hầu hết các nước này trực tiếp tham chiến và phải chịu thiệt hại lớn về kinh tế. 

Ngược lại, Hoa Kỳ chỉ tham chiến ở nên ngoài lãnh thổ của mình. Những đơn đặt hàng quân sự khổng lồ từ quốc gia khác nhau mang lại cho Hoa Kỳ những khoản lợi nhuận khổng lồ. Trong những năm chiến tranh thế giới thứ nhất, ở Mỹ đã xuất hiện 17.000 triệu phú mới. Do kết quả của cuộc chiến tranh này, Mỹ trở thành cường quốc dẫn đầu thế giới.

Ngay từ khi đó các nước đã nhận thấy tầm quan trọng rất lớn của công việc tuyên truyền trong nước và bên ngoài. Nhà sử học Natalia Narochnitskaya nói:

“Lần đầu tiên người ta ý thức được vai trò rất lớn của ý thức xã hội. Khi đó người ta bắt đầu dùng báo chí để bôi nhọ đối phương tương lai. Hiện nay chúng ta đang chứng kiến các phương tiện truyền thông gia tăng ảnh hưởng của mình, cũng làm điều tương tự, làm trầm trọng thêm cuộc xung đột và đưa con người trượt dần tới thảm họa mà không hề nhận biết.”

Sự tương đồng giữa các sự kiện của thế kỷ trước và tình hình hiện tại trên lục địa châu Âu khiến cho ta phải suy nghĩ. Hôm nay tại Ukraine một lần nữa lợi ích của các quốc gia lại đụng độ với nhau, và một lần nữa Hoa Kỳ lại đóng vai trò tích cực để cố gắng quyết định số phận của các nước khác. Những bài học lịch sử từ thảm kịch thế chiến thứ nhất đã bị lãng quên. 

Người đứng đầu chương trình nghiên cứu của Quỹ "Lịch sử ký ức" Vladimir Simindey nói: “Chúng ta phải thừa nhận rằng ban lãnh đạo của các nước lớn ngày nay đã không còn nhớ bài học của lịch sử. Thay vì nỗ lực để giảm xung đột, họ thổi phồng xung đột bằng mọi cách và sử dụng mâu thuẫn nội bộ của các quốc gia khác. Do đó, hành vi của các cường quốc phương Tây hiện nay là rất nguy hiểm, vì họ khuyến khích chủ nghĩa dân tộc Ukraine và thúc đẩy Nga vào dính líu đến cuộc xung đột ở Ukraine”.

Theo kết quả của chiến tranh thế giới thứ nhất, bốn đế quốc: Nga, Áo-Hung, Ottoman và Đức không còn tồn tại. 

Các nước tham chiến đã mất hơn 10 triệu binh sĩ và 12 triệu dân thường. Khoảng 55 triệu người bị thương. Nhưng đó chưa phải là những nạn nhân cuối cùng của tham vọng tranh giành địa chính trị. Các mâu thuẫn chưa được giải quyết, và Thế chiến II sẽ phải xảy ra.

THÚY HÀ_04:30 03/08/2014
http://bizlive.vn/thoi-su-the-gioi/nhac-den-the-chien-thu-nhat-bao-nga-to-phuong-tay-chua-thuoc-bai-hoc-lich-su-324799.html

(Phunutoday) - Cuốn sách ảnh “Nước Đức những năm 1900” sẽ đưa bạn quay ngược thời gian đến thăm một nước Đức hoàn toàn khác với hình ảnh chiến tranh tàn khốc.

Lâu đài Sigmaringen - Cuốn sách bao gồm 800 ảnh màu và bưu thiếp được tạo ra từ những năm 1900.

Cung điện Đại công tước Shwerin, Mecklenburg - Những bức ảnh cho thấy một cái nhìn hoài cổ và yên bình về nước tư bản Đức trước chiến tranh thế giới thứ nhất.

Bờ biển quanh Westerland - Đó là thời điểm mở đầu thế kỉ 20 đầy hứa hẹn.

Tòa thị chính Wernigerode - Những bức ảnh ban đầu đều là ảnh đen trắng.

Cầu Bastei - Tất cả đều là ví dụ hiếm có của “tô màu lịch sử”, một kĩ thuật in cho phép các bức ảnh đen trắng được làm lại thành ảnh màu.

Cầu Frederick và nhà thờ lớn Berlin - Phần lớn các công trình này vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay, nhưng đều đã trải qua ít nhiều đợt trùng tu và xây dựng lại.

Bếp truyền thống của người Đức - Một căn bếp điển hình ở Đức những năm đầu thế kỉ 20.

Lâu đài Rheistein gần Trechtingshausen/Tòa nhà Butcher’s Guild, Hildesheim – Phần lớn các công trình này vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay, nhưng đều đã trải qua ít nhiều đợt trùng tu và xây dựng lại.

Phương Anh (BoredPanda)/Theo Khỏe & Đẹp_Cập nhật lúc: 08:00 03/02/2016

http://phunutoday.vn/kham-pha/anh-mau-ve-nuoc-duc-truoc-chien-tranh-the-gioi-thu-nhat-tan-khoc-97747

(Kiến Thức) - Tờ Vintage News vừa cho đăng tải những bức ảnh ghi lại những khoảng khắc đáng nhớ trong Chiến tranh Thế giới thứ I dưới một góc độ hoàn toàn khác.

Chiến tranh Thế giới thứ I là đại chiến đầu tiên trên thế giới, cuộc chiến tranh giành quyền ảnh hưởng thế giới giữa các nước thuộc Phe Hiệp ước và Phe Liên minh. Và kéo theo đó là sinh mạng của hàng triệu người vô tội trong hơn 4 năm từ tháng 6/1914 đến tháng 11/1918. Mới đây, những khoảng khắc vô giá trong cuộc chiến phi nghĩa này được nhiếp ảnh gia Doug Banks và cộng sự của ông tái hiện lại trong những bức ảnh màu sống động này.

Hình ảnh một binh sĩ Anh may mắn sống sót trước một mảnh bom nhờ chiếc mũ sắt của anh ta trong một cuộc chiến tại vùng Beaumont-Hamel, nước Pháp vào năm 1916.

Khoảng khắc đáng nhớ của một binh sĩ thuộc phe Hiệp ước khi được đồng đội cứu sống khi căn hầm trú ẩn của anh ta bị đánh sập bởi đạn pháo.

Một xạ thủ súng máy MG-8 7.62mm bên trong một chiếc xe tăng A7V của Đức trong Chiến tranh Thế giới thứ I.

Hình ảnh một binh sĩ người Ấn Độ trò chuyện với một cậu bé người Pháp tại thành phố cảng Marseille vào tháng 9/1914 ba tháng sau khi chiến tranh nổ ra. Trong Chiến tranh Thế giới thứ I cả hai phe đều huy động một lớn binh lính từ các nước thuộc địa tham gia vào quân đội của mình.

Hình ảnh binh sĩ Anh giúp một tù binh Đức bị thương uống nước do nhiếp ảnh gia người Anh Trung úy Ernest Brooks chụp lại được tại La Boisselle vào tháng 7/1916.

Trong ảnh là một chiếc xe tăng Mark IV của Quân đội Hoàng gia Anh mắc kẹt trong chiến hào của quân Đức sau một đợt tấn công tại vùng Ribécourt-Dreslincourt phía Bắc nước Pháp vào năm 1917.

Một xạ thủ người Anh thuộc Trung đoàn East Lancashire quan sát chiến hào của đối phương bằng kính tiềm vọng từ lô cốt của mình tại vùng Givenchy-lès-la-Bassée miền Bắc nước Pháp vào năm đầu năm 1918.

Hình ảnh hiếm hoi về một bãi chiến trường trong Chiến tranh Thế giới thứ I khi nhìn từ trên cao. Được biết đây là chiến trường trong Trận Ypres nằm trên vùng lãnh thổ của nước Bỉ và bức ảnh này được chụp vào tháng 6/1917

Các binh sĩ Canada thích thú trước một khẩu súng chống tăng Mauser 1918 T-Gewehr thu được của Đức trong trận Amiens tháng 8 năm 1918.

Hình ảnh một con chim bồ câu được thả ra từ chiếc xe tăng Mark V của Anh trong trận Amiens. Trong Chiến tranh Thế giới thứ I những con chim bồ câu được xem là một trong những phương tiện truyền tin chính giữa các đơn vị nằm cách xa nhau hay thậm chí là giữa những chiếc xe tăng với nhau.

Một đài quan sát được ngụy trang của Quân đội Hoàng gia Anh trong Chiến tranh Thế giới thứ I và binh sĩ làm nhiệm vụ luôn đứng trước nguy cơ bị đối phương phát hiện bất cứ lúc nào.

Phút giây nghỉ ngơi hiếm hoi của các binh sĩ Canada khi di chuyển vào bên trong khu vực đô thị đông dân cư. Bức ảnh được chụp vào đầu năm 1918 tại một địa điểm không cụ thể.

Tổ đội pháo M14 LFH Skoda Feldhaubitzenbatterie 105mm của phe Liên Minh được chụp vào năm 1917. M14 LFH Skoda là dòng pháo tiêu chuẩn được Quân đội Áo – Hung và cả Đức sử dụng trong suốt thời gian tham chiến trong Chiến tranh Thế giới thứ I.

Trà Khánh_Cập nhật lúc: 21:00 18/03/2016
http://kienthuc.net.vn/quan-doi/anh-mau-quy-gia-cuoc-chien-tranh-the-gioi-1-tan-khoc-649761.html